GLÚT2HH08 - Gluggar og útihurðir

Lýsing

Í áfanganum er kennd smíði glugga og útihurða með áherslu á trésamsetningar, vélavinnu og handverk. Nemendur læra um viðartegundir og önnur smíðaefni sem notuð eru í glugga og útihurðir, áhöld og tæki, samsetningaraðferðir, yfirborðsmeðferð og smíðisfestingar. Lögð er áhersla á að nemendur geti gengið úr skugga um gæði þeirra smíðaefna sem unnið er með og að endanlegur smíðishlutur uppfylli kröfur um málsetningar og útlit. Nemendur fá áframhaldandi þjálfun í notkun og umgengni við allar algengar trésmíðavélar og kynnast flóknari vélbúnaði sem sérstaklega tengist glugga- og hurðasmíði. Kennsla er að mestu verkleg þar sem nemendur smíða hluti eftir teikningum og verklýsingum.

Nemandi skal hafa öðlast þekkingu og skilning á:

• umgengni og notkun trésmíðavéla fyrir glugga og hurðasmíði
• vali efna til glugga og hurðasmíða
• smíðaefnum sem notuð eru við gerð glugga og útihurða
• eiginleikum viðar og plötuefnis með tilliti til endingar
• áhöldum og vélum sem notuð eru við smíði glugga og útihurða
• samhengi milli snúnings-, skurðar- og mötunarhraða og yfirborðsgæða
• öryggisreglum og öryggisbúnaði viðkomandi áhalda og tækja
• samsetningaraðferðum á gluggum og útihurðum
• helstu efnissamsetningum sem notaðar eru í gluggum og hurðum
• límtegundum og límhörðnunarkerfum fyrir mismunandi viðartegundir
• samlímingu á tré sem notað er til að smíða bogna og beina íhluti
• öryggisreglum og öryggisbúnaði sem snertir lím og meðferð þess
• yfirborðsmeðferð glugga og útihurða
• aðferðum til að fúaverja og yfirborðsmeðhöndla glugga og útihurðir
• gagnvörn smíðaviðar og efnum til yfirborðsmeðferðar
• öryggisreglum og öryggisbúnaði við fúavörn og yfirborðsmeðferð
• öryggisþáttum og viðhaldi trésmíðavéla
• vinnuaðstöðu og vinnumhverfi
• smíði boginna íhluta og glugga með skapalóni eða CNC-vél

Nemandi skal hafa öðlast leikni í að:

• vinna eftir teikningum og verklýsingum fyrir glugga- og hurðasmíðar
• nota málma og plast við smíði glugga og útihurða
• brýna og halda við einföldum skurðarverkfærum
• nota og halda við áhöldum, rafmagns- og lofthandverkfærum
• umgangast flóknar trésmíðavélar með tillit til notkunar og öryggismála
• lesa merkingar og flokka efni með tilliti til útlits og styrk

Nemandi skal geta hagnýtt þá þekkingu og leikni sem hann hefur aflað sér til að:

• velja hentugt smíðaefni með hliðsjón af verkefni hverju sinni
• öðlast innsýn í tæknilega viðarvernd við smíði útiglugga og útihurða
• velja smíðisfestingar og þéttilista með hliðsjón af verkefni
• velja réttar trésmíðavélar bæði til fjölda- og stykkjaframleiðslu
• velja skurðarverkfæri og skurðarhorn út frá viðartegund
• velja verkfæri og skurðarhorn til vinnslu samsíða og þvert á trefjastefnu
• ganga úr skugga um rétta virkni og stillingar véla með aðstoð mæliáhalda
• velja límáburðartæki, þvingur og pressur fyrir glugga- og hurðasmíði
• velja slípi- og málningarkerfi fyrir mismunandi viðartegundir
• smíða glugga og útihurðir með þéttingum og fylgihlutum
• smíða fasta og opnanlega glugga til notkunar utan- og innanhúss
• smíða útihurð með spjöldum ásamt karmi og stáli
• smíða skapalón með hliðsjón af hönnunargögnum
• ganga frá smíðishlut með gleri, þéttilistum og stáli
• staðsetja og taka úr fyrir lömum og skrám í höndum og með vélum

Grunnþættir menntunar

Í húsasmíði eru grunnþættir menntunar órjúfanlegur hluti af verklegu og bóklegu námi. Undirstaða faglegra vinnubragða er fjölþætt læsi, þar sem reynir á tæknilæsi á byggingauppdrætti, talnalæsi við efnistöku og gagnrýnið upplýsingalæsi. Námið hvetur til sjálfbærni með áherslu á umhverfisvitund, lágmörkun efnissóunar og skynsamlega nýtingu auðlinda. Jafnframt er heilbrigði og velferð í forgrunni í gegnum virka vinnuvernd, áherslu á rétta líkamsbeitingu og sterka öryggismenningu. Á verkstæðinu er unnið í anda lýðræðis, mannréttinda og jafnréttis; nemendur temja sér samvinnu, bera ábyrgð á eigin vinnubrögðum og taka þátt í jákvæðri vinnustaðamenningu þar sem öll fá jöfn tækifæri á eigin forsendum. Loks er húsasmíðin sjálf rík af sköpun, þar sem nemendur sameina handverk og skapandi lausnaleit til að takast á við krefjandi útfærslur, reisa mannvirki og efla um leið eigin fagmennsku.

• Læsi: Lögð er áhersla á læsi í víðum skilningi, þar sem nemendur þjálfast í að lesa úr og túlka teikningar, reikna út efnisnotkun, skilja verklýsingar og setja sig inn í lög og byggingarreglugerðir.
• Sjálfbærni: Nám og starfshættir mótast af umhverfisvitund og skynsamlegri nýtingu auðlinda. Nemendur þjálfast markvisst í að lágmarka efnissóun, flokka byggingarúrgang og skilja vistspor mannvirkjagerðar.
• Heilbrigði og velferð: Öryggi og vinnuvernd eru í forgrunni á vinnusvæði. Stuðlað er að vellíðan og líkamlegu heilbrigði með áherslu á rétta líkamsbeitingu við smíðar, örugga vélanotkun og samvinnu.
• Lýðræði og mannréttindi: Skólabragurinn byggist á samvinnu á verkstæðinu þar sem borin er virðing fyrir manngildi og skoðunum hvers og eins. Nemendur eru hvattir til að bera sjálfstæða ábyrgð á eigin námi og vinnubrögðum.
• Jafnrétti: Öllum nemendum eru sköpuð jöfn tækifæri til að rækta hæfileika sína og færni. Markvisst er unnið að því að opna augu nemenda fyrir kynskiptum vinnumarkaði í iðngreinum og stuðlað að jafnræði á vinnustað.
• Sköpun: Verkleg kennsla krefst stöðugrar gagnrýninnar hugsunar og skapandi lausnaleitar við raunhæf verkefni, allt frá hönnun og teikningu til tré- og mótasmíði. Hvatt er til frumkvæðis og litið á mistök sem dýrmæt tækifæri til að auka fagþekkingu.