EFRÆ1EF05 - Efnisfræði húsasmíða

Lýsing

Í áfanganum fá nemendur yfirsýn yfir helstu efni og efnisflokka sem notaðir eru við bygginga- og mannvirkjagerð með áherslu á rétt efnisval fyrir ákveðin verk og umhverfi. Fjallað er um tré sem smíðaefni og uppbyggingu þess, plötuefni, festingar, steinsteypu, múr og múrefni, málma og bendistál, pípulagnaefni, plastefni, málningar- og spartlefni, fúgu- og þéttiefni, lím, einangrun, gler, þakefni, klæðningarefni, gólfefni og veggfóður. Gerð er í grófum dráttum grein fyrir uppruna efnanna, flokkun þeirra, merkingum, eiginleikum og hlutverki.

Nemandi skal hafa öðlast þekkingu og skilning á:

• meðhöndlun almennra byggingarefna og notkunarsviði þeirra
• flokkun byggingarefna og gæðum eftir tegundum
• áhrifum tilbúinna efna á umhverfið (umhverfisáhrifum)
• helstu viðartegundum og notkun þeirra í smíðavinnu
• uppbyggingu og eiginleikum helstu viðartegunda
• flokkun og notkun byggingatimburs hér á landi
• meðferð og geymslu á timbri og trévörum
• gagnvörðu timbri og notkunarsviði þess
• mismunandi plötuefni sem notað er í gróf- og fínsmíði
• helstu gerðum krossviðar og notkun hans í gróf- og fínvinnu
• helstu gerðum spónaplatna og notkunarsviði þeirra
• trétrefjaplötum og notkunarsviði þeirra
• plötu- og klæðningaefnum úr plasti, málmum og gipsi
• framleiðslu, uppbyggingu og notkun viðarspóns
• algengustu viðarlímtegundum og notkunarsviði þeirra
• steinsteypu og öðrum byggingarefnum úr steinefnum
• flokkun og eiginleikum jarðefna til bygginga- og mannvirkjagerðar
• samsetningu, hörðnun og flokkun steinsteypu
• steypustyrktarjárni og tilgangi þess í steinsteypu
• múr og múrblöndum og flokkun þeirra
• milliveggjaplötum og hleðslusteini og notkunarsviði þeirra
• gerð og notkun náttúrusteins og flísa á yfirborðsfleti
• meðferð og notkunarsviði flotefna og þunnhúðunarefna
• algengustu efnum og lagnaútfærslum í pípulögnum
• helstu tegundum málmröra sem notuð eru í pípulögnum
• algengustu plastefnum sem notuð eru í vatnslagnakerfi
• helstu gerðum tengja og tengiaðferðum fyrir mismunandi efni
• málningar-, þétti-, spartl- og viðgerðarefnum sem notuð eru í byggingariðnaði
• samsetningu og eiginleikum málningar, lakk- og bæsefna
• hlutverki, flokkun og eiginleikum þéttiefna og spartla
• eiginleikum, flokkun og notkunarsviði mismunandi viðgerðarefna
• merkingum og áhættuflokkum málningar-, þétti- og viðgerðarefna
• algengustu gerðum gólfdúka og gólfflísa
• samsetningu og notkunarsviði korks og korkflísa
• einangrunarefnum og einangrunargleri
• muninum á hita-, hljóð- og rakaeinangrun
• algengustu einangrunarefnum og eiginleikum þeirra
• framleiðslu og flokkun á einangrunargleri
• förgun byggingarefna

Nemandi skal hafa öðlast leikni í að:

• velja efni miðað við notkunargildi og aðstæður
• lesa flokkun efna (t.d. frá framleiðendum)
• velja þau efni sem við eiga og henta hverju sinni
• greina hvaða efnum má blanda saman og hverjum ekki

Nemandi skal geta hagnýtt þá almennu þekkingu og leikni sem hann hefur aflað sér til að:

• velja tré og annað byggingarefni fyrir mismunandi verkefni innanhúss og utan

Grunnþættir menntunar

Í húsasmíði eru grunnþættir menntunar órjúfanlegur hluti af verklegu og bóklegu námi. Undirstaða faglegra vinnubragða er fjölþætt læsi, þar sem reynir á tæknilæsi á byggingauppdrætti, talnalæsi við efnistöku og gagnrýnið upplýsingalæsi. Námið hvetur til sjálfbærni með áherslu á umhverfisvitund, lágmörkun efnissóunar og skynsamlega nýtingu auðlinda. Jafnframt er heilbrigði og velferð í forgrunni í gegnum virka vinnuvernd, áherslu á rétta líkamsbeitingu og sterka öryggismenningu. Á verkstæðinu er unnið í anda lýðræðis, mannréttinda og jafnréttis; nemendur temja sér samvinnu, bera ábyrgð á eigin vinnubrögðum og taka þátt í jákvæðri vinnustaðamenningu þar sem öll fá jöfn tækifæri á eigin forsendum. Loks er húsasmíðin sjálf rík af sköpun, þar sem nemendur sameina handverk og skapandi lausnaleit til að takast á við krefjandi útfærslur, reisa mannvirki og efla um leið eigin fagmennsku.

• Læsi: Lögð er áhersla á læsi í víðum skilningi, þar sem nemendur þjálfast í að lesa úr og túlka teikningar, reikna út efnisnotkun, skilja verklýsingar og setja sig inn í lög og byggingarreglugerðir.
• Sjálfbærni: Nám og starfshættir mótast af umhverfisvitund og skynsamlegri nýtingu auðlinda. Nemendur þjálfast markvisst í að lágmarka efnissóun, flokka byggingarúrgang og skilja vistspor mannvirkjagerðar.
• Heilbrigði og velferð: Öryggi og vinnuvernd eru í forgrunni á vinnusvæði. Stuðlað er að vellíðan og líkamlegu heilbrigði með áherslu á rétta líkamsbeitingu við smíðar, örugga vélanotkun og samvinnu.
• Lýðræði og mannréttindi: Skólabragurinn byggist á samvinnu á verkstæðinu þar sem borin er virðing fyrir manngildi og skoðunum hvers og eins. Nemendur eru hvattir til að bera sjálfstæða ábyrgð á eigin námi og vinnubrögðum.
• Jafnrétti: Öllum nemendum eru sköpuð jöfn tækifæri til að rækta hæfileika sína og færni. Markvisst er unnið að því að opna augu nemenda fyrir kynskiptum vinnumarkaði í iðngreinum og stuðlað að jafnræði á vinnustað.
• Sköpun: Verkleg kennsla krefst stöðugrar gagnrýninnar hugsunar og skapandi lausnaleitar við raunhæf verkefni, allt frá hönnun og teikningu til tré- og mótasmíði. Hvatt er til frumkvæðis og litið á mistök sem dýrmæt tækifæri til að auka fagþekkingu.