TRST3HH05 - Tréstigar

Lýsing

Í áfanganum læra nemendur um smíði tréstiga innanhúss með áherslu á algengustu útfærslur þeirra, samsetningar, smíði og yfirborðsmeðferð. Nemendur læra að búa til skapalón í fullri stærð eftir teikningum og hvernig þau eru notuð til að smíða þrep, stigakjálka og stigahandrið með rimlum m.m. Nemendur fá þjálfun í að smíða tréstiga eða einstaka hluta þeirra í smækkaðri mynd og nota til þess hefðbundin áhöld og algengar trésmíðavélar. Kennslan er bæði bókleg og verkleg og er áfanginn ætlaður húsasmiðum. 

Nemandi skal hafa öðlast þekkingu og skilning á:

• umgengni og notkun trésmíðavéla fyrir smíði tréstiga innanhúss
• vali efna til smíði tréstiga innanhúss
• öryggisþáttum og viðhaldi trésmíðavéla
• öryggisreglum og öryggisbúnaði varðandi smíði stiga og handriða
• límtré og notkun þess í þrep, uppstig og kjálka á tréstigum
• smíðisfestingum til notkunar við samsetningu tréstiga
• notkun prófíla úr málmi og plasti á tréstiga og handrið
• áhöldum og tækjum til smíði tréstiga og handriða innanhúss
• uppbyggingu og notkun hjólsaga og bandsaga í smíði tréstiga
• öryggisreglum og öryggisbúnaði áhalda og tækja
• samsetningaraðferðum á tréstigum og handriðum innanhúss
• samsetningum með bæði grötun og smíðisfestingum á tréstigum
• uppsetningu og festingu handriða við stigakjálka og í vegg
• formlímingu á bognum smíðishlutum í kjálka og handrið
• yfirborðsmeðferð tréstiga og handriða innanhúss
• aðferðum og efnum til að yfirborðsmeðhöndla tréstiga og handrið

Nemandi skal hafa öðlast leikni í að:

• velja heppilegt smíðaefni með tilliti til útfærslu og notkunar
• velja og halda við áhöldum fyrir smíði tréstiga og handriða
• velja trésmíðavélar og rafmagnshandverkfæri til stigasmíði
• velja þvingur og pressur fyrir smíði tréstiga og handriða
• beita öryggisreglum og öryggisbúnaði varðandi smíði stiga og handriða
• velja slípi- og lökkunarkerfi fyrir mismunandi viðartegundir
• gera viðeigandi öryggisráðstafanir við yfirborðsmeðferð á tréstigum og handriðum
• smíða snúinn tréstiga með eða án handriðs og setja upp
• smíða þrep og kjálka á snúinn tréstiga með viðeigandi samsetningum
• búa til skapalón í fullri stærð eftir stigateikningum
• smíða rimla, handrið og stigastólpa eftir því sem við á
• setja saman tréstiga í samræmi við kröfur um málsetningu og útlit

Nemandi skal geta hagnýtt þá þekkingu og leikni sem hann hefur aflað sér til að:

• nota vélar og handverkfæri til smíði tréstiga og handriða
• smíða og setja upp algengustu tegundir tréstiga

Grunnþættir menntunar

Í húsasmíði eru grunnþættir menntunar órjúfanlegur hluti af verklegu og bóklegu námi. Undirstaða faglegra vinnubragða er fjölþætt læsi, þar sem reynir á tæknilæsi á byggingauppdrætti, talnalæsi við efnistöku og gagnrýnið upplýsingalæsi. Námið hvetur til sjálfbærni með áherslu á umhverfisvitund, lágmörkun efnissóunar og skynsamlega nýtingu auðlinda. Jafnframt er heilbrigði og velferð í forgrunni í gegnum virka vinnuvernd, áherslu á rétta líkamsbeitingu og sterka öryggismenningu. Á verkstæðinu er unnið í anda lýðræðis, mannréttinda og jafnréttis; nemendur temja sér samvinnu, bera ábyrgð á eigin vinnubrögðum og taka þátt í jákvæðri vinnustaðamenningu þar sem öll fá jöfn tækifæri á eigin forsendum. Loks er húsasmíðin sjálf rík af sköpun, þar sem nemendur sameina handverk og skapandi lausnaleit til að takast á við krefjandi útfærslur, reisa mannvirki og efla um leið eigin fagmennsku.

• Læsi: Lögð er áhersla á læsi í víðum skilningi, þar sem nemendur þjálfast í að lesa úr og túlka teikningar, reikna út efnisnotkun, skilja verklýsingar og setja sig inn í lög og byggingarreglugerðir.
• Sjálfbærni: Nám og starfshættir mótast af umhverfisvitund og skynsamlegri nýtingu auðlinda. Nemendur þjálfast markvisst í að lágmarka efnissóun, flokka byggingarúrgang og skilja vistspor mannvirkjagerðar.
• Heilbrigði og velferð: Öryggi og vinnuvernd eru í forgrunni á vinnusvæði. Stuðlað er að vellíðan og líkamlegu heilbrigði með áherslu á rétta líkamsbeitingu við smíðar, örugga vélanotkun og samvinnu.
• Lýðræði og mannréttindi: Skólabragurinn byggist á samvinnu á verkstæðinu þar sem borin er virðing fyrir manngildi og skoðunum hvers og eins. Nemendur eru hvattir til að bera sjálfstæða ábyrgð á eigin námi og vinnubrögðum.
• Jafnrétti: Öllum nemendum eru sköpuð jöfn tækifæri til að rækta hæfileika sína og færni. Markvisst er unnið að því að opna augu nemenda fyrir kynskiptum vinnumarkaði í iðngreinum og stuðlað að jafnræði á vinnustað.
• Sköpun: Verkleg kennsla krefst stöðugrar gagnrýninnar hugsunar og skapandi lausnaleitar við raunhæf verkefni, allt frá hönnun og teikningu til tré- og mótasmíði. Hvatt er til frumkvæðis og litið á mistök sem dýrmæt tækifæri til að auka fagþekkingu.