TRÉS1VÁ05 - Trésmíði 1a - Viðar- og áhaldafræði

Lýsing

Í þessum byrjunaráfanga byggingatækni er fræðilegur grunnur byrjunaráfanga í tréiðnum kynntur fyrir nemendum. Fjallað er um umgengni við efni, vélar, verkfæri og vinnustaðinn með áherslu á verkstæðishluta iðngreinarinnar. Lögð er áhersla á að nemandinn tileinki sér faglega nálgun á þeim verkefnum sem unnin eru samhliða áfanganum. Kenndar eru samsetningar, lausnir og hugtök sem leggja grunninn að góðum vinnubrögðum við almenna trésmíði. Einnig vinna nemendur verkefni tengd áfanganum með það fyrir augum að auka áhuga þeirra og kynna þeim mikilvægi þekkingar og fagmennsku í iðngreininni. Efnisatriði/kjarnahugtök: Handverkfæri, rafmagnshandverkfæri, val og umhirða á verkfærum, stillingar, brýnsla, vinnubrögð, öryggismál, hefilbekkur, borvél, borun, handfræsari, fræsing, handpússvél, trésamsetningar, geirnegling, blindtappi, blöðun, díll, dílun, fals, fingrun, fjöður, geirungssamsetning, grunntappi, hálft-í-hálft, hnakki, hornasamsetning, málvik, negling, nót, raufarstykki, skrúfun, sporun, töppun, límingar, pússning, slípun, efnisval, efnisfræði, viðarfræði, eðliseiginleikar viðar, viðarflokkun, styrkflokkun, útlitsflokkun, ÍST DS 413, ÍST INSTA 142, ÍST EN 519, viðarmerkingar, tréþurrkun, viðarlím, yfirborðsefni, yfirborðsmeðferð. 

Nemandi skal hafa öðlast þekkingu og skilning á:

• uppbyggingu og notkun helstu rafmagnshandverkfæra
• öryggisþáttum og viðhaldi rafmagnshandverkfæra og trésmíðavéla
• vinnuaðstöðu og vinnuumhverfi
• algengasta smíðavið og smíðsfestingum
• undirstöðuatriðum við skipulagningu og verkferla í byggingariðnaði
• reglugerðaákvæðum varðandi vinnuumhverfi
• helstu fagheitum í tréiðnaði
• helstu eðliseiginleikum viðar og þurrkun timburs
• einstökum samsetningum og notkunarsviði þeirra
• mismunandi tegundum verkfæra, véla og efna
• algengustu gerðum og notkunarsviðum helstu límtegunda í tréiðnaði
• nöglum og skrúfum og notkun þeirra í trésmíði
• efni og yfirborðsmeðhöndlun festinga
• grunnatriðum í yfirborðsmeðferð smíðaviðar og plötulefnis
• öryggisreglum og öryggisráðstöfunum við yfirborðsmeðferð
• uppbyggingu og notkun á algengustu trésmíðavéla

Nemandi skal hafa öðlast leikni í að:

• nota helstu trésamsetningar við einfalda trésmíði
• beita faglegri nálgun við úrvinnslu verkefna
• nota rétta staðsetningu og líkamsbeitingu við vélavinnu
• velja snúnings- og mötunarhraða fyrir trésmíðavélar

Nemandi skal geta hagnýtt þá þekkingu og leikni sem hann hefur aflað sér til að:

• umgangast og nota rafmagnshandverkfæri og önnur handverkfæri
• aðlaga sig að mismunandi vinnuumhverfi
• beita öryggisreglum og nota öryggisbúnað sem notaður er við véltrésmíði
• velja efni og verkfæri eftir eðli verkefnis

Grunnþættir menntunar

Í húsasmíði eru grunnþættir menntunar órjúfanlegur hluti af verklegu og bóklegu námi. Undirstaða faglegra vinnubragða er fjölþætt læsi, þar sem reynir á tæknilæsi á byggingauppdrætti, talnalæsi við efnistöku og gagnrýnið upplýsingalæsi. Námið hvetur til sjálfbærni með áherslu á umhverfisvitund, lágmörkun efnissóunar og skynsamlega nýtingu auðlinda. Jafnframt er heilbrigði og velferð í forgrunni í gegnum virka vinnuvernd, áherslu á rétta líkamsbeitingu og sterka öryggismenningu. Á verkstæðinu er unnið í anda lýðræðis, mannréttinda og jafnréttis; nemendur temja sér samvinnu, bera ábyrgð á eigin vinnubrögðum og taka þátt í jákvæðri vinnustaðamenningu þar sem öll fá jöfn tækifæri á eigin forsendum. Loks er húsasmíðin sjálf rík af sköpun, þar sem nemendur sameina handverk og skapandi lausnaleit til að takast á við krefjandi útfærslur, reisa mannvirki og efla um leið eigin fagmennsku.

• Læsi: Lögð er áhersla á læsi í víðum skilningi, þar sem nemendur þjálfast í að lesa úr og túlka teikningar, reikna út efnisnotkun, skilja verklýsingar og setja sig inn í lög og byggingarreglugerðir.
• Sjálfbærni: Nám og starfshættir mótast af umhverfisvitund og skynsamlegri nýtingu auðlinda. Nemendur þjálfast markvisst í að lágmarka efnissóun, flokka byggingarúrgang og skilja vistspor mannvirkjagerðar.
• Heilbrigði og velferð: Öryggi og vinnuvernd eru í forgrunni á vinnusvæði. Stuðlað er að vellíðan og líkamlegu heilbrigði með áherslu á rétta líkamsbeitingu við smíðar, örugga vélanotkun og samvinnu.
• Lýðræði og mannréttindi: Skólabragurinn byggist á samvinnu á verkstæðinu þar sem borin er virðing fyrir manngildi og skoðunum hvers og eins. Nemendur eru hvattir til að bera sjálfstæða ábyrgð á eigin námi og vinnubrögðum.
• Jafnrétti: Öllum nemendum eru sköpuð jöfn tækifæri til að rækta hæfileika sína og færni. Markvisst er unnið að því að opna augu nemenda fyrir kynskiptum vinnumarkaði í iðngreinum og stuðlað að jafnræði á vinnustað.
• Sköpun: Verkleg kennsla krefst stöðugrar gagnrýninnar hugsunar og skapandi lausnaleitar við raunhæf verkefni, allt frá hönnun og teikningu til tré- og mótasmíði. Hvatt er til frumkvæðis og litið á mistök sem dýrmæt tækifæri til að auka fagþekkingu.