FÉLA3NF05 - Félagsfræði - Nútímafélagsfræði

Lýsing

Um áfanga í félagsfræði er að ræða þar sem fjallað er um marga þætti sem komið hafa inn í félagsfræðina á þessari öld og breytingar sem hafa orðið. Nemendur halda áfram að kynnast greininni, helstu hugtökum hennar með áherslu á hraðar tæknibreytingar sem hafa umbylt núverandi samfélagsgerð og leitt okkur inn í fjórðu iðnbyltinguna. Í því samhengi má nefna umfjöllun um áhrif starfærnu byltingarinnar, hnattvæðingu, íslenskan vinnumarkað, umhverfisfélagsfræði, íþróttafélagsfræði, félagslega töfra og kynhlutverk. Jafnframt er fjallað almennt um hraðar samfélagsbreytingar á 21. öldinni á mörgum sviðum þjóðfélagsins og áhrif þeirra.

Nemandi skal hafa öðlast þekkingu og skilning á:

• gagnrýninni félagsfræði og klassískum kenningum
• valdi, veruleika og samfélagslegum ójöfnuði
• innflytjendum og flóttafólki
• félagslegum áhrifum á líkamsvitund og líkamsmyndir
• stafrænu byltingunni og umbreytingum í nútímasamfélagi
• gervigreind og áhrifum hennar á samfélagið
• valdleikjum tækniheimsins og framtíðarmótun
• félagssálfræði og félagslegum samskiptum
• íþróttafélagsfræði og samfélagslegu gildi íþrótta
• hnattvæðingu og menningarstraumum samtímans
• vinnumarkaði og breytingum á störfum 21. Aldar
• kynhlutverkum og mótun þeirra
• félagslegum töfrum og túlkun óvæntra félagslegra fyrirbæra
• umhverfisfélagsfræði og félagsfræði loftslagsbreytinga
• félagsfræði loftslagsbreytinga

Nemandi skal hafa öðlast leikni í að:

• skýra kosti og áskoranir sem tengjast fjölgun innflytjenda og flóttafólks á Íslandi
• greina jákvæð og neikvæð áhrif stafrænu byltingarinnar á samfélag og daglegt líf
• útskýra áhrif gervigreindar á vald, vinnu, menningu og samskipti
• greina valdleiki tækniheimsins og hvernig þeir móta framtíðina
• greina áhrif samfélagsmiðla á líkamsmynd og sjálfsmynd
• skýra þróun á íslenskum vinnumarkaði og nýjum kröfum 21. aldar
• greina helstu afleiðingar loftslagsbreytinga út frá félagsfræðilegu sjónarhorni
• greina eðli félagslegra „töfra“ og hvernig hnignun þeirra birtist í samtímanum
• taka þátt í umræðu um hnattvæðingu og áhrif hennar á menningu, störf og sjálfsmynd
• útskýra hvernig íþróttir endurspegla vald, kynhlutverk, menningu og samfélagsleg gildi
• greina félagsfræðilegar kenningar og útskýra hvernig þær nýtast í túlkun samtímans
• tengja lykilhugtök við raunveruleg dæmi úr samfélaginu
• beita hugtökum félagsfræði til að greina vald, mismunun og félagslega stöðu hópa

Nemandi skal geta hagnýtt þá almennu þekkingu og leikni sem hann hefur aflað sér til að:

• skilgreina og skýra helstu hugtök félagsfræðinnar og beita þeim á raunveruleg dæmi
• greina kostir og takmarkanir gervigreindar í námi og daglegu lífi
• afla sér gagna á traustum vefsvæðum og nýta þau á ábyrgan hátt í námi og starfi
• efla félagslegt siðferði, samkennd og ábyrgð gagnvart öðrum hópum samfélagsins
• ígrunda og benda á leiðir til að takast á við samfélagslegar áskoranir samtímans
• haga lífi sínu á sjálfbæran hátt út frá félagslegum og umhverfislegum sjónarhornum
• skýra og rökstyðja mikilvæga áhersluþætti námsins út frá kenningum og rannsóknum
• ígrundað og bent á leiðir til að takast á við samfélagslegar áskoranir
• greina jákvæð áhrif íþrótta, hreyfingar og félagsstarfs á heilsu, félagslega þátttöku og samfélagslega virkni
• ígrunda og rökræða áhrif fjórðu iðnbyltingarinnar og hröðra tæknibreytinga á daglegt líf, vinnumarkað og lýðræði
• greina hvernig félagslegir töfrar verða til í samfélaginu og hvað þurfi að gera til að styrkja og viðhalda þeim
• tengja félagsfræðilegar kenningar (klassískar og samtímakenningar) við raunveruleg samfélagsmál, tækniþróun og nútíma áskoranir
• vera meðvitaður um áhrif staðalmynda á samfélagsmiðlum og áhrif þeirra á sjálfsmynd
• beita gagnrýnni hugsun til að greina valdleiki tækniheimsins og áhrif þeirra á daglegt líf, menningu og samskipti

Grunnþættir menntunar

Áfanginn endurspeglar grunnþætti menntunar með því að beina sjónum að hröðum samfélagsbreytingum samtímans og áhrifum þeirra á einstaklinga, hópa og samfélög. Nemendur fjalla um fjórðu iðnbyltinguna, gervigreind, hnattvæðingu, vinnumarkað, umhverfis- og loftslagsmál, íþróttir, líkamsmyndir, innflytjendur, flóttafólk, kynhlutverk og vald í tæknivæddu samfélagi. Þessi viðfangsefni tengjast læsi, sjálfbærni, lýðræði og mannréttindum, jafnrétti og heilbrigði og velferð. Með umræðum, gagnavinnu, rökstuddri greiningu og skapandi nálgun að samtímavanda efla nemendur stafrænt læsi, félagslegt siðferði og hæfni til að taka upplýsta afstöðu til áskorana 21. aldar.